U 367 zidentyfikowany !

Yurek — 05-11-2013, 16:59

Autor: Yurek

Wys�any: 05-11-2013, 16:59

W grudniu 2001 roku Urz�d Morski w Gdyni zlokalizowa� w odleg�o�ci 2,9 mili morskiej od Helu, na g��boko�ci 67 metr�w, wrak okr�tu podwodnego (pozycja: 54º34’00,000” N; 18º52’49,599” E).
Badania hydrograficzne wraku przeprowadzone przez Urz�d Morski (p. Jacek Kosza�ka i p. Janusz G�stwicki) w nast�pnych latach pozwoli�y ustali�, �e jest to wrak niemieckiego okr�tu podwodnego, prawdopodobnie typu VIIC, z kad�ubem prze�amanym na wysoko�ci kiosku. Wrak zosta� okre�lony nazw� „OP – prze�amany” i oznaczony sygnatur� UM-020-2002.
Dnia 04 czerwca 2004 zosta� udost�pniony do nurkowania i wpisany na list� wrak�w Urz�du Morskiego w Gdyni.

Poniewa� od wielu lat zajmuj� si� histori� niemieckich okr�t�w podwodnych, a od 2008 roku jestem aktywnym nurkiem technicznym i wrakowym, postanowi�em przyjrze� si� bli�ej temu wrakowi w celu jego identyfikacji. Po wnikliwej analizie materia�u historycznego, sonogram�w kt�re otrzyma�em dzi�ki uprzejmo�ci Urz�du Morskiego w Gdyni, konsultacjach z Deutsche U-Boot Museum-Archiv w Cuxhaven i zebraniu archiwalnego materia�u fotograficznego i video, powzi��em konkretne podejrzenia co do prawdziwej to�samo�ci wraku.

W zwi�zku z tym, jako ekipa BALTICTECH, postanowili�my sprawdzi� moj� hipotez� i w okresie od drugiej po�owy sierpnia do ko�ca pierwszego tygodnia wrze�nia 2013 roku, grupa nurk�w w sk�adzie: Tomasz Stachura, Maria Pastwa, Daniel Pastwa, �ukasz Pastwa, Tomasz Trojanowicz, Tomasz Zwara i Jacek Kapczuk wykona�a seri� zaplanowanych nurkowa� z jednostki M/Y Sztorm na pozycji znanej jako „g��boki U-Boot” lub „OP - prze�amany”.

Podczas nurkowa� zebrano materia� fotograficzny i video dokumentuj�cy aktualny stan wraku, oraz element�w konstrukcji, kt�re pozwoli�y na ostateczn� identyfikacj� wraku, kt�rej na podstawie w/w materia��w oraz opracowa� historycznych dokona� Daniel Pastwa.

Cz�� historyczna (dla ch�tnych):
Noc� 13 marca 1945 roku, sowiecki podwodny stawiacz min L-21 (typ L, seria XIII bis) pod dow�dztwem kapitana 2-giej rangi (wg �r�de� niemieckich kapitana 3-ciej rangi – przyp. autora) Siergieja Siergiejewicza Mogilewskiego znalaz� si� na pozycji w rejonie P�wyspu Helskiego. Mia� za zadanie postawi� zagrod� minow� w punkcie o wsp�rz�dnych 54º35’5” N 18º52’ E. Na pok�adzie L-21 znajdowa�o si� 20 min kotwicznych typu ПЛТ (подлодочная трубная). Ka�da z nich zawiera�a 230 kg materia�u wybuchowego.
Niestety z powodu panuj�cej od kilku dni bardzo z�ej pogody, radziecki nawigator nie by� w stanie okre�li� realnej pozycji okr�tu (polegano na tzw. pozycji zliczonej). W zaistnia�ej sytuacji kpt. Mogilewski okre�li� pozycj� stawiania „na oko”pos�uguj�c si� mapami batymetrycznymi, odczytami echosondy i pozycj� zliczon�. W rzeczywisto�ci okr�t podwodny znajdowa� si� nieco bardziej na po�udniowy zach�d od tej wskazanej w rozkazie. R�nica by�a niewielka (1’ szeroko�ci geograficznej i 5’ d�ugo�ci geograficznej), ale to w�a�nie spowodowa�o, �e postawione miny znalaz�y si� poza torem wodnym regularnie tra�owanym przez flotyll� niemieckich tra�owc�w z bazy w Helu. Mia�o to wkr�tce mie� katastrofalne skutki dla kilku okr�t�w Kriegsmarine.

Okr�t podwodny L-21 i kpt. Mogilewski

13 marca 1945 roku o godzinie 22:20, okr�t podwodny L-21 rozpocz�� operacj� stawiania min. Wszystkie 20 min zosta�o postawionych w jednej linii, w odst�pach co 90 metr�w i z nastawianiem g��boko�ci zanurzenia na 2,5 metra od powierzchni morza. O godzinie 22:39 operacja minowania zosta�a zako�czona, a �mierciono�ny �adunek zacz�� czeka� cierpliwie na swoje ofiary. Kapitan 2-giej rangi Siergiej Siergiejewicz Mogilewski (na zdj�ciu obok).
L-21 natychmiast po postawieniu min, oddali� si� z miejsca akcji i podj�� dalszy patrol w rejonie latarni morskiej Stilo i �awicy S�upskiej. Dnia 29 marca 1945 roku powr�ci� do swej bazy w finlandzkim porcie Turku.
Pierwszymi ofiarami postawionej zagrody minowej by�y dwa niemieckie torpedowce typu 1935 – T 3 i T 5, kt�re zaton�y 14 marca 1945 roku (nast�pnego dnia po postawieniu min !). Dwa dni p�niej – 16 marca 1945 roku zaton�a ostatnia ofiara tego pola minowego – okr�t podwodny U 367, kt�ry wyp�yn�� z bazy w Helu na nocne �wiczenia i nast�pnego dnia z nich nie powr�ci�.
Tego dnia (16 marca), o godzinie 23:59, niemieckie radiostacje na l�dzie odebra�y wiadomo�� od U 3010, �e poderwa� si� na minie w kwadracie AO 9573 (�rodek tego kwadratu stanowi pozycja 54º51’ N 18º55’ E) i tonie. Natychmiastowa akcja poszukiwawcza prowadzona w nocy nie przynios�a �adnego efektu – nie znaleziono nikogo �ywego lub martwego z 43 cz�onk�w za�ogi. Jednak wkr�tce okaza�o si�, �e U 3010, kt�ry wyruszy� z Helu maj�c na pok�adzie pr�cz za�ogi 50 cz�onk�w Hitlerjugend zawin�� bez problem�w do portu Travem�nde w Niemczech i nie nadawa� �adnej wiadomo�ci o nap�yni�ciu na min�. Dopiero gdy utracono kontakt z U 367, przyj�to, �e to on wzywa� pomocy, a za przyczyn� jego zatoni�cia uznano p�niej (po wojnie) wej�cie na min� postawion� przez L-21. Pozosta�a jednak kwestia, �e meldunek nadano z innej pozycji, ni� wynika�o to z powojennych raport�w sowieckich dotycz�cych lokalizacji zagr�d minowych i rozbie�no�ci w numerze okr�tu w meldunku
radiowym. Zaistnia�e rozbie�no�ci wyt�umaczono b��dami pope�nionymi podczas nadawania przez radiotelegrafist� ton�cej jednostki (w stresie, maj�c bardzo ma�o czasu, poda� b��dny kwadrat wpadni�cia na min� – powinien poda� AO 9579) i/lub b��dami przy odczytywaniu meldunku przez radiostacj� brzegow� (b��dny numer okr�tu i kwadratu ma mapie morskiej Kriegsmarine).
U 367 by� niemieckim okr�tem podwodnym typu VIIC (najliczniejszy typ okr�t�w podwodnych podczas II Wojny �wiatowej budowany w niemieckich stoczniach – przyp. autora). St�pk� pod niego po�o�ono 06.07.1942 roku w stoczni Flensburger Schiffsbau-Gesellschaft we Flensburgu. Zosta� wodowany dnia 11.06.1943 roku. Nieco ponad dwa miesi�ce trwa�y prace wyposa�eniowe i dnia 27.08.1943 roku okr�t U 367 zosta� wcielony do s�u�by. Pierwszym dow�dc�, kt�ry „odbiera�” okr�t w imieniu Kriegsmarine, by� porucznik Ulrich Hammer. Po odbyciu pr�b odbiorczych UAK (sierpie� 1943), U 367 zosta� przydzielony jako okr�t szkolny do 23 Flotylli U-boot�w z g��wn� baz� w Gda�sku (dow�dca flotylli - Korvkpt. Otto von B�low). Funkcj� t� pe�ni� do lutego 1945 roku. Flotylla ta mia�a za zadanie szkolenie praktyczne przysz�ych dow�dc�w U-boot�w. W styczniu 1944 nast�pi�a zmiana na stanowisku dow�dcy okr�tu. Dow�dztwo zda� por. Ulrich Hammer, a na jego miejsce przyszed� por. Klaus Becker, kt�ry pe�ni� t� funkcj� do marca 1944 roku. Wtedy stanowisko dow�dcy obj�� por. Hasso Stegemann i pe�ni� je a� do owego feralnego dnia (16.03.1945), kiedy to U 367 wpad� na min� nieopodal Helu. 20 lutego 1945 roku okr�t podwodny U 367 przesta� pe�ni� funkcj� okr�tu szkolnego i zosta� przydzielony do 31 Flotylli U-boot�w (g��wna baza – Hamburg, dow�dca flotylli - Kpt.z.S. Bruno Mahn), kt�ra mia�a przygotowa� za�og� do s�u�by frontowej. W ramach prowadzonego szkolenia okr�t odbywa� �wiczenia na
Zatoce Gda�skiej. 16 marca 1945 roku U 367 wyp�yn�� na nocne �wiczenia i zagin�� bez �ladu z ca�a za�og�. Dopiero po wojnie uda�o si� powi�za� jego losy z dzia�aniami minowymi sowieckiego okr�tu podwodnego L-21.

U 367 wcielenie do s�u�by

Poni�ej zosta�y przedstawione poszczeg�lne dowody przemawiaj�ce za tym, �e wrakiem znanym dotychczas jako „OP – prze�amany” jest niemiecki okr�t podwodny – U 367.

1. Pozycja zalegania wraku.
Podczas bezpo�rednich ogl�dzin wraku uda�o si� jednoznacznie potwierdzi�, �e jest to wrak niemieckiego okr�tu podwodnego typu VIIC z tzw. „p�nego okresu” wojny podwodnej – czyli z lat 1943-1945.
W chwili obecnej, kiedy znamy dok�adne pozycje zalegania na dnie wrak�w niemieckich torpedowc�w T 3 i T 5, kt�re zosta�y zidentyfikowane, i kt�re wiemy, �e zaton�y na minach postawionych przez sowiecki podwodny stawiacz min L-21, pozycja zalegania na dnie w/w wraku idealnie wpasowuje si� w koordynaty postawionej w marcu 1945 zagrody minowej. A wrak okr�tu podwodnego spoczywa w niewielkiej odleg�o�ci od wrak�w w/w torpedowc�w.
Nale�y przy tym pami�ta�, �e pozycja zalegania T 3 nieco „odstaje” od linii wyznaczonej przez wraki T 5 i U 367, gdy� torpedowiec ten, po uszkodzeniu przez min�, ton�� przez oko�o dwie godziny. Zd��y� wi�c zdryfowa� z pozycji, w kt�rej nast�pi�a eksplozja. Torpedowiec T 5 i okr�t podwodny U 367 zaton�y niemal natychmiast (w ci�gu kilku/kilkunastu minut), wi�c ich pozycje zalegania na dnie s� najbardziej zbli�one do pozycji postawionej zagrody minowej.
Podsumowuj�c - typ okr�tu podwodnego, pozycja zalegania wraku, brak jakichkolwiek innych wrak�w okr�t�w podwodnych w tym rejonie dna Zatoki oraz brak zapis�w w dokumentach historycznych dotycz�cych zatoni�� innych okr�t�w podwodnych (poza U 367) na tym obszarze, jednoznacznie przemawiaj� za tym, �e spoczywaj�cy na dnie wrak jest niemieckim okr�tem podwodnym o oznaczeniu kodowym U 367.

2. Uszkodzenia kad�uba widoczne na sonogramach i podczas ogl�dzin bezpo�rednich wraku.

Widoczny powy�ej obraz sonograficzny wraku jest charakterystyczny dla uszkodze� powsta�ych w wyniku eksplozji miny morskiej o takim wagomiarze jak mia�y sowieckie miny ПЛТ. Mo�na to �atwo stwierdzi� por�wnuj�c powy�ej widoczne uszkodzenia na badanym wraku, z uszkodzeniami widocznymi na wrakach radzieckich okr�t�w podwodnych podobnej wielko�ci zatopionych na Ba�tyku lub niemieckich typu VIIC, kt�re zaton�y z tych samych powod�w na wodach Kana�u Angielskiego u po�udniowych wybrze�y Wysp Brytyjskich. Widoczny na sonogramie zakres uszkodze� jest zdecydowanie zbyt rozleg�y, by m�g� powsta� w wyniku kolizji U-boota z inn� jednostk� nawodn� lub podwodn� i z kolei zbyt ma�y, by m�c go przypisa� dzia�aniu np.: torpedy. Nale�y przy tym wspomnie�, �e w �adnych materia�ach historycznych nie natkn��em si� na wzmiank� o skutecznym (zako�czonym zatopieniem) zbombardowaniu, storpedowaniu albo ostrzelaniu ogniem artylerii morskiej lub l�dowej jakiegokolwiek okr�tu podwodnego w tym rejonie Zatoki Gda�skiej.
Ogl�dziny bezpo�rednie wraku ujawni�y, �e w wyniku eksplozji zosta�y ca�kowicie zniszczone: centrala okr�tu (segment okr�tu podwodnego typu VIIC o d�ugo�ci 6,5 metra i szeroko�ci 6 metr�w), znajduj�cy pod central� zbiornik balastowy nr 3 i siod�owe zbiorniki balastowe przylegaj�ce po obu burtach do kad�uba sztywnego na wysoko�ci centrali. Fragmenty blach kad�uba lekkiego i �ciany kad�uba sztywnego (o grubo�ci 18,5 mm) widoczne na lewej burcie, s� wgi�te do wewn�trz okr�tu i wywini�te na zewn�trz w okolicy kiosku. Sugeruje to eksplozj� na wysoko�ci zbiornika balastowego nr 3, po lewej burcie okr�tu z kierunkiem rozchodzenia si� fali uderzeniowej do wewn�trz i w g�r� jednostki. Prawdopodobnie eksplozja zerwa�a tak�e poszycie kiosku i pierwsz� (wy�sz� platform�) z broni� przeciwlotnicz�, gdy� w chwili obecnej ods�oni�ty jest kad�ub sztywny kiosku i elementy konstrukcji, kt�re znajdowa�y si� w tej cz�ci okr�tu (peryskopy – wachtowy [z�amany] i bojowy, UZO, w�az g��wny [otwarty], przewody wentylacyjne i doprowadzaj�ce powietrze do przedzia�u maszynowego silnik�w diesla). Wszystkie te elementy obleczone s� w mniejszym lub wi�kszym stopniu star� sieci� ryback�. Po prawej burcie, na wysoko�ci kiosku le�y tylko ma�y fragment przedniej cz�ci poszycia kiosku (daj�cy si� rozpozna� po kszta�cie i wiatrochronie na przedniej �cianie) wraz ze z�amanym peryskopem wachtowym cz�ciowo zagrzebanym w osadzie dennym. Pozosta�ych cz�ci poszycia kiosku ani uzbrojenia z pierwszej platformy nie uda�o si� zlokalizowa� podczas ogl�dzin wraku. Podsumowuj�c – uszkodzenia wraku typowe dla eksplozji miny morskiej ujawnione podczas ogl�dzin bezpo�rednich w powi�zaniu z informacjami historycznymi wskazuj�cymi U 367 jako jedyny niemiecki okr�t podwodny, kt�ry zaton�� na obszarze Zatoki Gda�skiej w wyniku dzia�a� bojowych (wybuch miny), jednoznacznie przemawiaj� za tym, �e spoczywaj�cy na dnie wrak jest niemieckim okr�tem podwodnym o oznaczeniu kodowym U 367.

3. Charakterystyczny UZO (�berwasserzieloptic).

UZO by�o urz�dzeniem zamontowanym na sta�e na pomo�cie bojowym, kt�re pozwala�o na wyliczanie namiar�w celu, kt�re by�y automatycznie podawane do dow�dcy, znajduj�cemu si� w centrali wewn�trz okr�tu. Pos�ugiwano si� nim zazwyczaj podczas nocnego ataku torpedowego przeprowadzanego z powierzchni wody. Oficer wachtowy (zazwyczaj to on przeprowadza� tego typu ataki) mocowa� na UZO wodoodporn� lornetk� Zeissa i za jej pomoc� dokonywa� namiar�w celu. Urz�dzenie UZO na przestrzeni lat wojny ulega�o modyfikacjom i to, kt�re mo�na zobaczy� aktualnie na wraku jest charakterystyczne dla U-boot�w tzw. „p�nego" okresu wojny – czyli od po�owy roku 1943 do maja 1945.

4. Brak dzia�a pok�adowego kalibru 88 mm.
Zgodnie z rozkazem Kriegsmarine z dnia 27 kwietnia 1943 roku na wszystkich U-Bootach typu VIIC mia�o zosta� zdemontowane dzia�o pok�adowe kalibru 88 mm, a na nowo oddawanych do s�u�by nie mia�o by� ono w og�le montowane.
Dodatkowym elementem po�wiadczaj�cym brak dzia�a na pok�adzie U 367 jest brak specjalnego wodoszczelnego kontenera na amunicj� do dzia�a 88 mm, kt�ry znajdowa� si� na pok�adzie przy lewej burcie nieco do przodu od lawety na U-bootach, kt�re takie dzia�o wcze�niej posiada�y. U-booty, kt�re nie mia�y dzia�a 88 mm montowanego na pok�adzie ju� na etapie budowy w stoczni, nie posiada�y r�wnie� wspomnianego wcze�niej kontenera na amunicj�. Na wraku U 367 nie stwierdzono podczas ogl�dzin ani dzia�a, ani kontenera na amunicj�.
U 367 zosta� wcielony do s�u�by dnia 27.08.1943 roku, a zaton�� dnia 16.03.1945 roku. W zwi�zku z tym, ju� w momencie jego wcielania obowi�zywa� rozkaz o usuni�ciu dzia�a pok�adowego, wi�c nie m�g� takowego posiada� na pok�adzie, ani tym bardziej wodoszczelnego kontenera na amunicj� do tego� dzia�a.

Pok�ad U 367 bez dzia�a pok�adowego i kontenera na amunicj� 88 mm.

5. Typ drewnianego pok�adu.
Pierwsze pok�ady mia�y charakterystyczny uk�ad otwor�w przelewowych „udaj�cych” ten, kt�ry stosowano uprzednio w pok�adach metalowych. By� to tzw. uk�ad „slotowy”. U-Booty, kt�re wyprodukowano w p�niejszym etapie wojny mia�y drewniany pok�ad w tzw. uk�adzie „klepkowym”.
Zmiana uk�adu “slotowego” na “klepkowy” jest udokumentowana na zdj�ciach nowo zbudowanych okr�t�w podwodnych pod koniec 1942 roku. Pierwsze U-Booty typu VIIC z uk�adem „klepkowym” pok�adu pojawiaj� si� od pocz�tku jesieni 1942 roku. Jednak�e ze wzgl�du na wyst�puj�ce r�nice pomi�dzy poszczeg�lnymi stoczniami, przechodzenie na uk�ad „klepkowy” pok�adu mog�o mie� w niekt�rych przypadkach miejsce nieco p�niej ni� jesieni� 1942 roku. Co ciekawe, zmiany te nie dzia�a�y wstecz, jak to mia�o miejsce w przypadku innych modyfikacji i nie obejmowa�y U-Boot�w zbudowanych wcze�niej, a tylko te, kt�re by�y nowo wcielane do s�u�by.
U 367 zosta� zwodowany dnia 11.06.1943 roku. W zwi�zku z tym posiada� pok�ad w uk�adzie „klepkowym” (wida� to doskonale na zdj�ciu w punkcie 4)

6. Uk�ad otwor�w przelewowych znajduj�cych si� na lewej burcie na wysoko�ci kiosku.
Otwory te wyst�powa�y na U-Bootach w dw�ch typach uk�ad�w - sparowanym i niesparowanym.
Tzw. „wczesne” U-Booty (czyli te wyprodukowane do grudnia 1942) mia�y sparowany uk�ad otwor�w przelewowych, za� „p�ne” mia�y uk�ad niesparowany.
Podczas bezpo�rednich ogl�dzin wraku ujawniono otwory przelewowe w uk�adzie niesparowanym (widoczne na zdj�ciu poni�ej), co przemawia za tym, �e jest to wrak U 367.

7. Obecno�� otwartych w�az�w na pok�adzie wraku.
Podczas ogl�dzin wraku ujawniono otwarty w�az g��wny na pomo�cie bojowym, co �wiadczy o tym, �e w chwili nap�yni�cia na min�, okr�t przebywa� w po�o�eniu nawodnym.
Dodatkowym dowodem na po�o�enie nawodne w chwili eksplozji jest otwarty w cz�ci dziobowej w�az luku s�u��cego do �adowania na pok�ad U-boota torped, kt�ry m�g� pos�u�y� cz�ci za�ogi w dziobowym przedziale torpedowym jako droga ewakuacji z ton�cego okr�tu. W normalnych warunkach podczas rejsu, w�az ten pozostawa� zamkni�ty, gdy� jego otwarcie mog�oby z �atwo�ci� spowodowa� krytyczne zalanie jednostki i tym samym jej zatopienie. O ile jeszcze kto� m�g�by uwa�a�, �e otwarcie w�azu g��wnego kiosku mog�oby nast�pi� w wyniku dzia�ania si�y wybuchu, to ju� otwarcia w�azu luku �adowania torped, tym mechanizmem nie mo�na wyt�umaczy�.

8. Os�ona kompasu magnetycznego typu „Askania”.
Na U-bootach kompas magnetyczny by� umiejscowiony wewn�trz os�ony znajduj�cej si� na pok�adzie z przodu kiosku (u jego podstawy), kt�ra stanowi�a z nim jedna ca�o�� (na zdj�ciu po lewej). W 1944 roku wprowadzono nowy typ os�ony dla kompasu magnetycznego typu „Askania” (na zdj�ciu po prawej). Nowa os�ona by�a ca�kowicie oddzielona od kiosku i znajdowa�a si� nieco do przodu w stosunku do niego. U-booty by�y w ni� wyposa�ane stopniowo, podczas innych stoczniowych prac modyfikacyjnych (np.: zmiana typu kiosku). I tak na przyk�ad U 1172, kt�ry zosta� zwodowany pod koniec 1943 roku, otrzyma� now� os�on� kompasu w marcu 1944 roku. Ale latem 1944 roku nadal sporo okr�t�w podwodnych mia�o klasyczn� (star�) os�on� kompasu. Znacz�ca wi�kszo�� U-boot�w typu VIIC i VIIC/41 otrzyma�a now� os�on� kompasu dopiero jesieni� 1944 roku, lub nawet na pocz�tku roku 1945. Istnia�y jednak wyj�tki od tej regu�y - U 278 i U 977 mia�y klasyczn� os�on� kompasu do ko�ca wojny. Z kolei U 995 mia� podczas wodowania w lipcu 1943 roku klasyczn� os�on� kompasu, ale jak mo�na zobaczy� w Laboe, (jest okr�tem muzeum – jedynym na �wiecie zachowanym okr�tem podwodnym typu VIIC/41) obecnie posiada now� os�on� kompasu typu „Askania”, kt�ra by�a na nim zmieniona podczas wojny w roku 1944 lub 1945. I chocia� rozkaz Kriegsmarine z 15.10.1942 roku nakazywa� monta� kompasu magnetycznego „Askania” na nowo oddawanych do s�u�by U-bootach, to os�ona dedykowana dla tego kompasu by�a montowana dopiero od 1944 roku.
Podsumowuj�c – podczas ogl�dzin wraku ujawniono os�on� kompasu magnetycznego typu „Askania”.
Poniewa� w tym rejonie wybrze�a Ba�tyku zaton�� po roku 1944 tylko jeden U-boot, nale�y przyj�� e poddany ogl�dzinom wrak jest niemieckim okr�tem podwodnym U 367.

Os�ona kompasu „Askania” na wraku U 367.

9. Odbojnice charakterystyczne tylko dla „p�nych” U-boot�w.
Na zdj�ciach niemal�e wszystkich U-boot�w, kt�re znajdowa�y si� w akcji w latach 1944/1945, widoczne s� na obu burtach na wysoko�ci ostatnich dziobowych otwor�w przelewowych (patrz�c w kierunku kiosku okr�tu) drewniane odbojnice. Ich zadaniem by�o zapobie�enie ocieraniu si� lin cumowniczych o kraw�d� i burt� okr�tu. W ten spos�b farba chroni�ca kad�ub nie by�a �cierana, a liny cumownicze nie ulega�y przecieraniu i strz�pieniu, co mog�o ostatecznie doprowadzi� do ich zerwania podczas falowania. Tego typu odbojnice by�y montowane na Ubootach od ko�ca roku 1943 i w p�niejszych latach. Zwi�zane to by�o najprawdopodobniej z inn� lokalizacj� dziobowych poler�w cumowniczych na „p�nych” Ubootach w stosunku do pierwotnej. Lokalizacja poler�w rufowych nie by�a zmieniana podczas kolejnych modernizacji typu VIIC, wi�c na ich wysoko�ci nie by�o konieczno�ci montowania takich odbojnic. Takie same odbojnice mo�na aktualnie zobaczy� na okr�cie muzeum – U 995 w Laboe.

Lewoburtowa odbojnica na wraku U 367.

10. Elementy kieruj�ce gazy wydechowe silnik�w diesla.
Na przestrzeni lat wojny zmianom ulega�y te� os�ony (klapy) uk�adu wydechowego silnik�w diesla. Mo�na rozr�ni� a� sze�� rodzaj�w tych element�w konstrukcji. By�y one stopniowo zmieniane wraz z narastaniem zagro�enia ze strony lotnictwa Aliant�w. Zasadniczo celem tych zmian by�o skierowanie strumienia spalin w d�, w stron� powierzchni morza, tak by p�o�y�y si� po jego powierzchni, a ich s�up nie zdradza� z daleka obecno�ci okr�tu podwodnego. Na U-bootach z ko�cowego etapu wojny by�y w u�yciu w zasadzie tylko dwa ostatnie rodzaje os�on wydechu. Od jesieni 1942 roku na wszystkich U-bootach by�y montowane kierownice wydechu takie jak na zdj�ciu po lewej. By�o to rozwi�zanie stosowane niemal�e do ko�ca wojny i tylko na nowo budowanych okr�tach podwodnych, kt�re wesz�y do u�ytku w po�owie 1944 roku i p�niej zmieniono ten element tak, by wydech spalin znajdowa� si� ca�kowicie poni�ej linii wodnej.
Na badanym wraku ujawniono taki jak na poni�szym zdj�ciu kszta�t kierownicy wydechu. Wskazuje to na okr�t podwodny „p�nego” okresu wojny – a takim w�a�nie by� U 367.

11. Kszta�t i typ kiosku.
Do grudnia 1942 roku wszystkie zbudowane i nowo wcielane U-Booty mia�y podstawowy typ kiosku zwany Turm I (czasem te� Turm 0).
Od czerwca 1943 roku wszystkie dotychczas zbudowane by�y przerabiane, a nowo wcielane do s�u�by U-Booty mia�y rozbudowany typ kiosku zwany Turm IV. Wydane przez Kriegsmarine rozkazy wyra�nie m�wi�y, �e od sierpnia 1943 roku, �aden U-Boot typu VIIC nie m�g� wyj�� na patrol bez dokonania takiej przebudowy kiosku. I nie by�o w tym wyj�tk�w zwi�zanych z teatrem dzia�a� takiego U-Boota.
U 367 zosta� wcielony do s�u�by dnia 27.08.1943 roku, a zaton�� dnia 16.03.1945 roku. W zwi�zku z tym obj�a go przebudowa kiosku do typu Turm IV.
Tyle mo�na dowiedzie� si� ze �r�de� historycznych. Niestety podczas bezpo�rednich ogl�dzin wraku okaza�o si�, �e aktualnie kiosk przedstawia sob� rumowisko (tylko z element�w konstrukcyjnych tylnej – ni�szej platformy p-lot, gdy� zasadnicze poszycie kiosku, pomost bojowy i g�rna platforma p-lot wraz z dzia�kami 20 mm zosta�y zniszczone podczas eksplozji miny [poza jednym fragmentem, kt�ry opisa�em w punkcie 2].), kt�re na pierwszy rzut oka nie daje mo�liwo�ci rozpoznania jego typu konstrukcyjnego na tym U-boocie. Nic bardziej mylnego.
Na zdj�ciu z momentu wcielenia do s�u�by wida� ewidentnie, �e U 367 posiada� kiosk typu Turm II. Z danych historycznych wiadomo, �e musia�a go obj�� przebudowa kiosku do typu Turm IV. W zwi�zku z tym powinny w tym rumowisku by� dwa zasadnicze elementy, kt�re mog� pos�u�y� do identyfikacji – dzia�ko 37 mm (lub chocia� podstawa do niego) i trzy wodoszczelne zasobniki na amunicj� do dzia�ek p-lot. Kiosk typu Turm II posiada� tylko dwa takie zasobniki na tylnym pomo�cie, a dzia�ko mia�o kaliber 20 mm i inn� budow� podstawy.

Kiosk typu Turm II z dwoma zasobnikami na amunicj� p.lot.

Kiosk typu Turm IV z trzema zasobnikami na amunicj� p.lot.

Podczas ogl�dzin wraku ujawniono le��c� po prawej burcie okr�tu oderwan� podstaw� od dzia�ka 37 mm, oraz trzy wodoszczelne zasobniki na amunicj� le��ce w r�nych u�o�eniach w rejonie oderwanej tylnej platformy kiosku. Poni�sze zdj�cia przedstawiaj� wszystkie te elementy na wraku U 367.

Podstawa pod dzia�ko 37 mm.

Zasobnik 1

Zasobnik 2

Zasobnik 3

Uda�o mi si� pozyska� dwa (niestety nie najlepszej jako�ci) filmy nakr�cone na wraku jeszcze przed oderwaniem tylnej platformy. Wida� na nich dwa charakterystyczne elementy dla kiosku typu Turm IV – trzeci zasobnik na amunicj� do dzia�ka przeciwlotniczego (znajduj�cy si� na rufowym ko�cu tylnej platformy) i samo dzia�ko 37 mm.

Wnioski ko�cowe:
Bior�c pod uwag� wszystkie powy�sze informacje, nale�y uzna�, �e wrakiem spoczywaj�cym na g��boko�ci 67 metr�w w pozycji: 54º34’00,000” N i 18º52’49,599” E, opisywanym dotychczas w oficjalnych dokumentach i opracowaniach jako wrak „OP – prze�amany”, jest niemiecki okr�t podwodny o oznaczeniu kodowym U 367, gdy� tylko na nim (spo�r�d wszystkich U-boot�w, kt�rych wraki spoczywaj� na dnie Zatoki Gda�skiej) mog�y wyst�powa� jednoczasowo wszystkie w/w charakterystyczne elementy konstrukcyjne.

LINK DO FILMU IDENTYFIKACYJNEGO:

https://vimeo.com/78585591

FORUM-NURAS

Re: U 367 zidentyfikowany !

Re: U 367 zidentyfikowany !

U 367 zidentyfikowany !